ئه‌زمونی شكست


محمدحسین

تیَگه‌یشتنی مرۆڤ بۆشكست و دۆرِانه‌كانی ژیانی به‌شیَكی گرنگ و بنه‌رِه‌تی هۆشیاری ئه‌و كه‌سه‌مان نیشانئه‌دات به‌رامبه‌ر رِه‌هه‌نده‌كانی ترى ژیانی , ئه‌وه‌ى له‌ساته‌وه‌ختی دۆرِانه‌كاندا مرۆڤ به‌كاردانه‌وه‌كانی نیشانی ئه‌دات ویَنه‌یه‌كی بچوككراوه‌ى ته‌وای كه‌سایه‌تی ئه‌و مرۆڤه‌یه‌ . پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ , چۆن له‌گه‌ڵ دۆرِاندا مامه‌ڵه‌ ئه‌كه‌ین ؟ ئایا وه‌ك رِاستیه‌ك قبوڵى ئه‌كه‌ین و هه‌وڵ ئه‌ده‌ین ئه‌زمون و په‌ندی لیَوه‌ربگرین , یان كه‌له‌رِه‌قانه‌ بازی به‌سه‌را ئه‌ده‌ین و واخۆمان نیشان ئه‌ده‌ین كه‌ هیچ گرفتیَكمان نیه‌ و هه‌موو شته‌كان به‌باشی ئه‌رِوات . دیاره‌ كه‌س حه‌ز له‌ شكست و دۆرِان ناكات , كه‌سیَك نیه‌ بتوانیَت بیَزارى و نیگه‌رانی خۆى بشاریَته‌وه‌ له‌و ساتانه‌ی وه‌ك دۆرِاو له‌پرِۆسه‌كان دیَته‌ ده‌ره‌وه‌ , هه‌موومرۆڤیَك كه‌ له‌ بونی خۆى رِائه‌میَنیَت , وائه‌زانیَت له‌بنه‌رِه‌ته‌وه‌ ئه‌و هه‌ر بۆئه‌وه‌ كراوه‌ به‌رده‌وام سه‌ركوتوو بیَت , قه‌ت نه‌دۆرِیَت و شكستى خۆى تاقی نه‌كاته‌وه‌ , به‌ڵام ژیانی واقعی به‌جۆریَكی تره‌ و زۆر جار شتیَكی ترى نیشان ئه‌دات , ئه‌نجامی كاره‌كانی به‌جۆریَك ئه‌كه‌ویَته‌وه‌ ئه‌و به‌شكسته‌وه‌ لیَی ده‌ر ئه‌چیَت , تائیَره‌ شتیَكی ئاساییه‌ , مرۆڤ به‌سروشت وه‌هایه‌ و هه‌میشه‌ حه‌زی له‌سه‌ركه‌وتنه‌ , به‌ڵام بیَ گومان هیچ كه‌سیَك نیه‌ له‌م دنیادا له‌هه‌موو كات و شویَنیَكدا و له‌هه‌موو كاریَكیدا هه‌ر سه‌ركه‌وتوو بیَـت , مرۆڤیَك نادۆزینه‌وه‌ ته‌واوی ژیانی هه‌ر سه‌ركه‌وتن بیَت , هه‌میشه‌ ئیَمه‌ له‌شویَنیَكدا تیَك ئه‌شكیَین بۆئه‌وه‌ى له‌شویَنیَكی تردا سه‌ركه‌وتوو بین , له‌بواریَكدا توشى نائومیَدی ئه‌بین ئه‌وسا رِوئه‌كه‌ینه‌ بواریَكی تر بۆئه‌وه‌ى خۆمانی تیا بدۆزینه‌وه‌ . چیرۆكی ژیانی هه‌ر مرۆڤیَك پرِه‌ له‌شكست و سه‌ركه‌وتنی یه‌ك له‌دواى یه‌ك , هیچ سه‌ركه‌وتنیَك نیه‌ كه‌ به‌شویَن تاڵى شكستیَكی نائومیَدكه‌ردا نه‌هاتبیَت , هه‌میشه‌ شكسته‌كانیش به‌شیَوه‌ى كوتوپرِى و چاوه‌رِواننه‌كراوییه‌وه‌ surprise له‌ژیانی رِۆژانه‌ماندا خۆیان مه‌ڵاسداوه‌ . هیچ داهیَنه‌ر و بلیمه‌تیَكی ئه‌م جیهانه‌ نادۆزینه‌وه‌ كه‌ گریَى چه‌ند شكستیَكی قوڵى ژیانی خۆى نه‌بردبیَته‌ گۆرِه‌وه‌ , ئۆرهان پاموك له‌ویَنه‌كیَشاندا شكست دیَنیَت ئه‌وسا رِوئه‌كاته‌ رِۆمان نوسین و ئه‌بیَـته‌ داهیَنه‌ریَكی گه‌وره‌ى بواره‌كه‌ , ئه‌رنست هه‌مه‌نگواى دواى برینی خۆشه‌ویستیه‌كی تیَكشكاو ئه‌بیَته‌ داهیَنه‌ریَكی گه‌وره‌ى ئه‌ده‌بی جیهانی , ئه‌مه‌ چیرۆكی ژیانی هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كه‌ئیَمه‌ وه‌ك داهیَنه‌ر و به‌هره‌ دار و سه‌ركه‌وتوو ته‌ماشایان ئه‌كه‌ین ..
كه‌واته‌ گرفتی ئیَمه‌ له‌وه‌دا نیه‌ كه‌شكست دیَنین , بڵكو كیَشه‌مان له‌گه‌ڵ ئه‌و گریَ ده‌رونیه‌ نه‌خۆشه‌دا هه‌یه‌ كه‌ رِیَگه‌مان پیَ نادات دان به‌شكسته‌كاندا بنیَین , داواى لیَبوردن بكه‌ین , ناهیََڵیَت سه‌ر به‌ غرورى نه‌خۆشانه‌مان نه‌وی بكه‌ین و ئه‌و بواره‌ جیَ بهیَڵین كه‌ ئه‌گه‌رى سه‌ركه‌وتنمان تیایدا لاوازه‌ , بۆئه‌وه‌ى بچین له‌شویَنیَكی ترو بواریَكی تردا كه‌ له‌گه‌ڵ و زه‌وق و توانایى و سه‌لیقه‌ى ئیَمه‌دا ئه‌گونجیَت بۆسه‌ركه‌وتن بگه‌رِیَین .
ئه‌م نه‌گبه‌تیه‌ لاى دوو تویَژی كۆمه‌ڵایه‌تی زۆر به‌زه‌قی و رِونی دیاره‌ : یه‌كه‌میان ئه‌نتلجنسیای كوردیه‌ .
دووه‌میش سیاسیه‌كان و كاربه‌ده‌ستانی وڵاته‌كه‌یه‌ .
ئه‌وكاته‌ى لیستى ناوی ئه‌وكه‌سانه‌ بڵاوكرایه‌وه‌ كه‌ به‌قه‌ڵه‌مه‌كانیان رِۆڵیان هه‌بوو له‌خۆشكردنی ئاگرى شه‌رِى ناوخۆدا , هه‌مووان چاوه‌رِیَى په‌شیمانی نوسین و داواى لیَبوردن كردن بووین , كه‌چى نه‌ك هه‌رشتی وامان نه‌بینی به‌ڵكو به‌شیَكی زۆریشیان هه‌ر ئاماده‌نه‌بوون له‌هه‌ڵویَسته‌ هه‌ڵه‌كه‌یان پاشگه‌زببنه‌وه‌ . له‌لاى سیاسیه‌كانیش تیَبینی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ین كه‌س هیَنده‌ى ئه‌وان ترسنۆك نیه‌ له‌داننان به‌شكسته‌كانیدا , شكست و دۆرِانی ئه‌م ده‌سته‌بژیَره‌ هه‌میشه‌دواى ماوه‌یه‌كی زۆر به‌سه‌ر تیَپه‌رِینیدا , ئه‌بیَت میَژونوسه‌كان بیَن ئاشكراى بكه‌ن , قه‌ت نابینریَت خۆیان دان به‌شكستیَكیاندا بنیَن و داواى لیَبوردن له‌و كه‌سانه‌ بكه‌ن كه‌ باجی هه‌ڵه‌و شكسته‌كانی ئه‌وانی داوه‌ , وه‌ك ئه‌وه‌ى وه‌زیرى جه‌نگی ئیسرائیل دواى هیَرشه‌دۆرِاوه‌كه‌یان بۆسه‌ر حیزبوالله ساڵى 2005 كردی . به‌ڵام سیاسیه‌كانی كورد له‌به‌ر ئه‌وه‌ى گریَى خۆبه‌كه‌م زانینیان هه‌یه‌ قه‌ت چاوه‌رِیَى ئه‌وه‌یان لیَ ناكریَت دانپیانانیَكی وه‌هامان نیشان بده‌ن . ئه‌وان شه‌رِى ناوخۆیان كرد , ده‌ستى داگیركه‌ره‌كانی كوردستانیان هیَنایه‌ وڵاته‌كه‌وه‌ , خراپترین و گه‌نده‌ڵترین و لاوازترین حكومه‌ت و به‌رِیَوبه‌رایه‌تیان هه‌یه‌ , به‌دانپیانانی خۆیان " ده‌رفه‌تی باش و زیَرِینیان بۆچاره‌سه‌رى پرسی كه‌ركوك له‌ده‌ستدا ", چونه‌ هاوپه‌یمانی و ته‌كه‌تولاتی بیَ سوده‌وه‌ , كه‌چى تائیَستا كه‌س نه‌یبیستووه‌ یه‌كیَكیان بیَت و بڵیَت ئیَمه‌ هه‌ڵه‌ بوین , لاواز بوین , حسابات و لیَكدانه‌وه‌كانمان خراپ بوو بۆیه‌ تیَكشكاین و داواى لیَبوردن ئه‌كه‌ین .. باوه‌رِناكه‌م هه‌رگیز یاده‌وه‌رى ئیَمه‌ ئه‌و رِۆژه‌ فه‌رامۆش بكات كه‌ رِیَزداران تاڵه‌بانی و بارزانی له‌دانیشتنی یه‌كخستنه‌وه‌ى په‌رله‌مانه‌كه‌ى پیَشتردا , ئه‌و كاته‌ى ئه‌بوایه‌ داواى لیَبوردن له‌خه‌ڵكی كوردستان بكه‌ن به‌هۆى هه‌ڵگیرسانی شه‌رِی ناوخۆوه‌ , مام جه‌لال گوتی " گه‌ر دادگاییه‌ك دابنیَن بۆ محاكه‌مه‌ى شه‌رِى ناوخۆ منیش و كاك مه‌سعودیش بیَ تاوان لیَى ده‌رئه‌چین " . دیاره‌ خویَنه‌رى كورد پیَویستى به‌ئارگیۆمنتی ئه‌و رِاستیه‌ نیه‌ كه‌ PUK و PDK له‌و جۆره‌ حیزبانه‌ن هیچ برِیاریَكی بچوك و ئاسایشیان به‌سه‌ردا تیَناپه‌رِیَـت بیَ سه‌رۆك و كه‌سى یه‌كه‌م , كه‌چى دواى ئه‌وهه‌موو كاولكاریه‌یش كه‌سى یه‌كه‌م هه‌ر خۆى به‌بیَ تاوان ئه‌زانیَت . له‌قورسایى ئه‌م كیَشه‌یه‌ لاى سیاسیه‌كان , دیسانه‌وه‌ هه‌رئه‌كتیڤیسته‌ رِۆشنبیریه‌كان به‌رپرسن , ئه‌وه‌ى كیَشه‌كه‌ى قورستر و ترسناكتر كردۆته‌وه‌ , تابورى ئه‌و میدیا كار و شاعیر و رِوناكبیره‌ دوورِوانه‌یه‌ كه‌بیَ پشو خه‌ریكی فرۆشتنه‌وه‌ى ئه‌م شكستانه‌ن وه‌كو سه‌ركه‌وتن , وه‌ك حیكمه‌ت و تاكتیكی سیاسی , بیَ له‌به‌ر چاوگرتنی ئه‌و رِاستیه‌ى كه‌ سیاسیه‌كانیش هه‌ر وه‌كو ئیَمه‌ مرۆڤن و كار ئه‌كه‌ن و قابیلى ئه‌وه‌ن توشى هه‌ڵه‌و شكست و دۆرِان ببن , به‌تایبه‌تی سیاسیه‌كانی كورد , چونكه‌ له‌و تایپه‌ سیاسیانه‌ن كه‌ زۆر به‌كه‌می پرس و رِاویَژ به‌ده‌ور و پشته‌كه‌ی خۆى ئه‌كات , ئه‌م خولیا كاریزماییه‌ش واى لیَكردون هه‌میشه‌ ئاماده‌باش بن بۆ هه‌ڵه‌ى گه‌وره‌ وشكستى گه‌وره‌ .
جوانترین تایبه‌تمه‌ندیه‌ك له‌نه‌ریتی وه‌رزشكاراندا قبوڵكردنی شكسته‌ وه‌ك ئه‌نجامیَكی ئاسایى یاریه‌كه‌ , به‌رده‌وام گویَمان لیَیه‌ كه‌ ئه‌وتریَت (به‌رِۆحیَكی رِیازیه‌وه‌ ) ئه‌نجامی دۆرِانه‌كه‌یان قبوڵكرد . به‌ڵام بۆنه‌گبه‌تی زۆر جار وه‌رزشكارانیش له‌وڵاته‌ دواكه‌وتووه‌كانی هاوشیَوه‌ى خۆماندا هه‌ر وا له‌م خه‌سڵه‌ته‌جوانه‌ى وه‌رزشوانی بیَ به‌شن , كه‌م نین ئه‌وجارانه‌ى گویَبیستی هه‌واڵى ئه‌و ئاژاوه‌و گیرو گرفتانه‌ ئه‌بین كه‌ لایه‌نگرانی تیپیَكی دوو گۆڵى له‌ئه‌نجامی دۆرِانی تپه‌كه‌یانداكردویانه‌ , كه‌واته‌ له‌ناو وه‌رزشدۆستانیشدا ئیَمه‌هه‌ر كیَشه‌ى خراپ تیَگه‌یشتنمان به‌رامبه‌ر شكست هه‌یه‌ .
وه‌ك چۆن بینینى كتیَبخانه‌ تایبه‌تیه‌كه‌ى كه‌سیَك ئاستی رِۆشنبیرى و خه‌یاڵ و زه‌وقی ئه‌و كه‌سه‌مان نیشان ئه‌دات , یان ده‌رمانخانه‌ تایبه‌تیه‌كه‌ى ته‌ندروستى و هاورِیَ كانیشى چۆنیَتی كه‌سایه‌تیه‌كه‌یمان نیشان ئه‌دات , به‌هه‌مان شیَوه‌ مامه‌ڵه‌كردنى هه‌ر كه‌سیَكیش له‌گه‌ڵ شكت و دۆرِان و هه‌ڵه‌كانیدا , هه‌م جۆرى تیَگه‌یشتن و عه‌قڵیه‌ت و رِۆشنبیرى كه‌سه‌كه‌مان نیشان ئه‌دات , هه‌م رِاده‌ى رِاستگۆیى و رِه‌وشتیشى .
muhemedhusen@yahoo.com






 

سه‌ره‌تا