سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی كوردستان له‌به‌رده‌م هه‌رِه‌شه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه‌


محمد حسین


چوار ساڵی رِابردوو پاره‌یه‌كی زۆر و بیَ پیَشینه‌ هاته‌ كوردستانه‌وه‌ , هه‌ڵایسانیَكی كه‌م ویَنه‌ى له‌میَژوى بازارِى كوردیدا دروست كرد و ته‌كانیَكی گه‌وره‌ی به‌ژماره‌ى ملیاردیَره‌كانی كوردستانیشدا , به‌ڵام هاوكات نیگه‌رانیه‌كی زۆریشى دروست كردووه‌ لاى ئه‌و كه‌سانه‌ى خه‌می ژیانیَكی ئاسایى و هیَمن و نۆرماڵیان هه‌یه‌ له‌كوردستاندا , له‌به‌رئه‌وه‌ى پاره‌ وه‌ك چۆن ئه‌شیَت یارمه‌تی دروستكردنی ئارامی و به‌ختیارى ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تى بدات , ئاوه‌هایش ده‌كریَت ژیان ویَران بكات , یان ژیانی پیَ ویَران بكریَت , گه‌ر سیسته‌میَكی ئابورى به‌هیَز و كراوه‌و ئازاد و شه‌فاف نه‌یخاته‌ گه‌رِو ئاڵوگۆرِى پیَ نه‌كات . تارماییه‌كانی ئه‌م نیگه‌رانیه‌ گه‌لیَك باس و گفتوگۆى هه‌مه‌جۆرى دروستكردووه‌ , ئه‌م نوسینه‌یش هه‌نگاویَكه‌ بۆخویَندنه‌وه‌ و خستنه‌ به‌رباسی دیویَكی ترى هه‌ستیارى ئه‌م نیگه‌رانیه‌ , كه‌ بریتیه‌ له‌و مه‌ترسیانه‌ی تیَكچونی سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی كوردستان له‌سایه‌ى ئه‌م دۆخه‌ ئابوریه‌دا رِوبه‌رِومان ئه‌كاته‌وه‌ .
خراپ دابه‌شكردنی داهات و ئفلیجی ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كانی تایبه‌ت به‌بازارِ و ئابورى كوردستان , كۆى ئه‌و گرفته‌ سیاسی و ئابورى و كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ى كه‌ ئه‌شیَت له‌ژیَر ناونیشانی گه‌نده‌ڵیدا كۆبكریَته‌ , به‌لاى كه‌سه‌وه‌ تازه‌و نامۆ نیه‌ , كه‌س نیه‌ رِۆژیَكی ژیانی خۆى له‌م وڵاته‌دا تیَپه‌رِیَنیَت و شتیَك نه‌ڵیَت , یان نه‌بیسیَت , له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵى , چونكه‌ ئه‌م گرفته‌ له‌كوردستاندا له‌وه‌ ده‌رچووه‌ هه‌روا له‌به‌رده‌م پرسیاره‌ سه‌ره‌تاییه‌كاندا بمیَنیَـته‌وه‌ , به‌ڵكو گه‌یشتۆته‌ قۆناخی ته‌قینه‌وه‌ى دومه‌ڵه‌كانی , گه‌یشتۆته‌ رِاده‌یه‌ك كه‌ پیَویسته‌ ئیتر چاوه‌رِیَى ده‌رهاویشته‌ كاره‌ساتباره‌كانی بكه‌ین , وه‌ك ئه‌وه‌ى كه‌ مانشیَته‌كه‌ى * ژماره‌ 409ى رِۆژنامه‌ى هاوڵاتی نیشانی داین , به‌رِاستی سه‌ره‌تای مه‌ترسیه‌كی رِاچڵه‌كیَنه‌ره‌ , مه‌ترسیه‌ك هه‌رِه‌شه‌ له‌ تیَكچونی سلمى كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵگاى كوردی ئه‌كات . چونكه‌ ئه‌و دۆخه‌ ئابوریه‌ى ئه‌و رِاپۆرته‌ نیشانمان ئه‌دات مه‌حاڵه‌ له‌سایه‌یدا هیچ سه‌قامگیریه‌كی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی به‌رقه‌راربیَت , مادام چواریه‌كی بوجه‌ى هه‌ریَمی كوردستان ئه‌دریَته‌ 678 به‌رپرسی باڵا , كه‌واته‌ ئیَمه‌ له‌چاوه‌رِوانی ته‌قینه‌وه‌ى كیَشه‌كانی ( كۆمه‌ڵگاى زۆرینه‌ هه‌ژار و كه‌مینه‌ ملیۆنیَر ) دا ئه‌ژین , له‌دواهه‌نگاوه‌كانی ویَرانكردنی چینی ناوه‌رِاستداین , كه‌ له‌ هیچ شویَنیَكی ئه‌م دنیادا به‌بیَ ئه‌م چینه‌ سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی و سه‌قامگیرى سیاسی و ئابورى دروست نه‌بووه‌ و نایشبیَت .
دادپه‌روه‌رى له‌دابه‌شكردنی سامان و داهاتى وڵاتدا , هاوده‌رفه‌تی و یه‌كسانی هاووڵاتیان له‌به‌رده‌م یاسادا , رِیَكخستنیَكی ئازاد و عادیلانه‌ى ژیانی ئابورى و بازارِ , له‌ بنچینه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی سلمی كۆمه‌ڵایه‌تین , ئه‌وانه‌ى پیَیان وایه‌ سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ده‌زگاى داپڵۆسیَنه‌رو كوته‌كی پۆلیسى دابین ئه‌بیَت , یان به‌تۆرِه‌ موخابه‌راتیه‌كانی رِاپۆرتنوسینی رِۆژهه‌ڵاتیانه‌ و بڵاوكردنه‌وه‌ى ترس و تۆقاندن ئه‌سه‌پیَنریَت , بۆخۆیان گه‌وره‌ترین مه‌ترسین له‌سه‌ر سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی وڵات . ده‌سه‌ڵاتی به‌عس له‌عیَراقدا له‌و جۆره‌ ئه‌زمونانه‌ بوو كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر به‌ئاگر و ئاسن سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی دابین كردبوو , به‌ڵام هه‌موومان چاره‌نوسی به‌عس و دواتریش كۆمه‌ڵگاى عیراقیمان بینی به‌ده‌ستى به‌عسه‌وه‌ چی به‌سه‌ر هات . چونكه‌ سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌رله‌هه‌مووشت به‌سیاسه‌تی دروستى ئابورى و كۆمه‌ڵایه‌تی و نیشتمانی به‌دی ئه‌هیَنریَت , هه‌ر گروپ و هیَزیَكی سیاسیش نه‌یتوانی له‌رِیَگاى سیاسه‌ته‌ دروسته‌كانیه‌وه‌ دابینی بكات , هه‌میشه‌ دواى تیَكچونی سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵگاكه‌ى , دواى ئه‌وه‌ى ئاسایشى نیشتمانی وڵاته‌كه‌ى ئه‌كه‌ویَتـه‌ مه‌ترسیه‌وه‌ , هه‌ست ئه‌كات پیَویسته‌ خۆی بپاریَزیَت , رِۆژگاریَك كه‌ ئیتر كاتی خۆپاراستن به‌سه‌ر چووه‌ . هه‌ر بۆیه‌ هه‌مووجاریَك دواى تیَپه‌رِبونی ده‌رفه‌ته‌كان , دواى تیَكچونی سه‌قامگیرى سیاسی و ئابورى و كۆمه‌ڵایه‌تی وڵات , ده‌بینین هه‌موو خه‌میَكی ئه‌م ده‌سڵاتداره‌ گه‌نده‌ڵانه‌ ئه‌بیَـته‌ ئه‌وه‌ى كه‌ چۆن خۆیان له‌ زۆرینه‌ى هاووڵاتیه‌ هه‌ژار و برسیه‌كانی وڵاته‌كه‌ى خۆیان بپاریَزن ! , له‌جیاتی ئه‌وه‌ى له‌خه‌می پاراستنی ئاسایشى نیشتمانیدابن , هه‌موو خه‌میَكیان ده‌بیـَته‌ پاراستنی (ئاسایشى كورسیه‌كانیان ) له‌به‌رامبه‌ر هاوڵاتیه‌ هه‌ژار و نارِازیه‌كانیان .. كه‌واته‌ ئه‌و حكومه‌ته‌ى ناتوانیَت سلمی كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵگاكه‌ى خۆى دابین بكات , ئه‌بیَـت ئاماده‌بیَت دواتر له‌ شه‌رِى كۆمه‌ڵگاكه‌یدا قاچه‌ له‌رزۆكه‌كانی كورسیه‌كه‌ى خۆى بپاریَزیَت .
ئه‌زمونی سیاسی و ئابورى ئه‌و وڵاته‌ گه‌نده‌ڵانه‌ى ساڵانه‌ له‌رِیزی پیَشه‌وه‌ى رِاپۆرته‌كانی رِیًَكخراوی شه‌فافیه‌تی جیهانیدا دیَن , ئه‌و رِاستیه‌ زۆر ساده‌و سه‌ره‌تاییه‌مان نیشان ئه‌دات كه‌ نادادی له‌دابه‌شكردنی داهات و سامانى وڵاتدا هه‌میشه‌ گه‌شه‌كردنی بزوتنه‌وه‌ توندرِه‌وه‌كان , شه‌رِى ناوخۆ , تیَكچونی بارى ئاسایش , په‌ره‌سه‌ندنی مافیاكانی ئابورى كرمیناڵى , تیَكچونی شیرازه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تی لیَ ئه‌كه‌ویَـته‌وه‌ . مادام چواریه‌كی بوجه‌ى هه‌ریَمی كوردستانیش 678 كه‌س له‌ به‌رپرسه‌ باڵاكان ئه‌یخوات , مه‌حاڵه‌ هه‌ریَمی كوردستان بتوانیَت وه‌كو كۆمه‌ڵگایه‌كی ئارام و ته‌ندروست ژیانیَكی نۆرماڵ بژى , چونكه‌ خه‌ڵكی كوردستانیش وه‌ك هه‌ر میلله‌تیَكی ترى زیندوى ئه‌م دنیا كاردانه‌وه‌ى خۆى ئه‌بیَت دژى ئه‌م سه‌رگه‌ردانیه‌ ئابوریه‌ , مه‌حاڵه‌ میلله‌تیَك ئه‌زمونی گه‌رِه‌كه‌ فیرعه‌ونیه‌كان و گه‌رِه‌كه‌ ته‌جاوز و میللیه‌كانی هه‌بیَـت هه‌ر وا بیَ ده‌نگ دانیشیَت , ئه‌گه‌ر تائیَستایش له‌كوردستاندا ته‌یاریَكی سه‌در دروست نه‌بووه‌ , یاخود رِیَكخراوه‌كانی قاعیده‌ نه‌بونه‌ته‌ خاوه‌ن بنكه‌یه‌كی به‌هیَزى جه‌ماوه‌رى , له‌به‌ر ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ زه‌مینه‌ى گه‌شه‌كردنی ئه‌م جۆره‌ هیَزه‌ توندرِه‌وانه‌ له‌بارنیه‌ , به‌ڵكو له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ خه‌ڵكی كوردستان ته‌واو ماندو بیَ تاقه‌ت بووه‌ له‌به‌شدارى سیاسی , ئه‌گینا ئه‌زمونی (گه‌نده‌ڵۆكراتی) هه‌ریَمی كوردستان , له‌هه‌ناوی خۆیدا تۆوی قاعیده‌و ته‌یارى سه‌درو هه‌موو توندرِه‌ویه‌كی هاوشیَوه‌ى هه‌ڵگرتووه‌ . به‌ڵام مه‌رج نیه‌ نه‌وه‌ى نویَ و داهاتوی ئه‌م وڵاته‌ هه‌روا له‌م خویَنساردیه‌ سیاسیه‌دا بمیَنیَـته‌وه‌ , ئه‌و نه‌وه‌ى له‌ ئه‌مرِۆوه‌ له‌كۆمه‌ڵگاى كوردیدا پیَ ئه‌گات هه‌ڵگرى ئه‌و بیزاریه‌ نیه‌ كه‌ باوكانیان له‌شكست و نه‌هامه‌تیه‌كانی ئه‌زمونی بزوتنه‌وه‌ى رِزگاریخوازی كوردستاندا بینویه‌تی , بۆیه‌ پیَویستی به‌كه‌ناڵیَكه‌ بۆئه‌وه‌ى رِق و تورِه‌یى ژیانی پرِ نه‌هامه‌تی و كوله‌مه‌رگی خۆى پیَ به‌تاڵبكاته‌وه‌ , پیَویستی به‌ ئایدۆلۆجیایه‌كه‌ بۆئه‌وه‌ى مۆبیلیزه‌ى تۆرِه‌ییه‌كانی بكات دژى ئه‌و 678 به‌رپرسه‌ى چواریه‌كی بوجه‌ى وڵاته‌كه‌یان خواردووه‌ . كه‌واته‌ ئه‌زمونی سیاسی هه‌ریَمی كوردستان به‌م نادادیه‌ ئابوریه‌ى ئه‌مرِۆیه‌وه‌ , تۆوى ئاژاوه‌و ناسه‌قامگیریه‌كی ترسناكی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌م وڵاته‌دا چاندووه‌ .
نه‌گبه‌تی خه‌ڵكی كوردستان ئه‌وه‌یه‌ هه‌میشه‌ رِۆحسوكانه‌ ئاماده‌بووه‌ باجی هه‌ڵه‌ى (رجل الدوله‌ )statesman كانی بدات , بۆرِۆژیَك نه‌هاتووه‌ له‌ هه‌ڵه‌و شكسته‌كانیان بپرسیَته‌وه‌ , به‌دڵنیایه‌وه‌ له‌كیَشه‌ ئاینده‌ییه‌كانی ئه‌م وڵاته‌یشدا هه‌روا زۆرینه‌ى بیَده‌نگی ئه‌م خه‌ڵكه‌یه‌ باجى هه‌ڵه‌كانی ئه‌م سه‌ركردایه‌تیه‌ ئه‌ده‌ن , له‌هه‌ر ناسه‌قامگیریه‌كی سیاسی و ئابورى و كۆمه‌ڵایه‌تیشدا , هه‌روا ئه‌م زۆرینه‌ بیَده‌نگ و زیانمه‌نده‌ى ئه‌زمونی ده‌سه‌ڵاتی كوردیه‌ چاره‌نوسی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوریان ئه‌كه‌ویَـته‌ مه‌ترسیه‌وه‌ .
muhemedhusen@yahoo.com


....................................................
* له‌م ژماره‌ى رِۆژنامه‌ى هاوڵاتیدا رِاپۆرتیَك بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌ ده‌رئه‌خات كه‌ 25 % ى بوجه‌ى هه‌ریَمی كوردستان ئه‌دریَـته‌ 678 به‌رسی باڵا و هه‌ر ئه‌م زانیاریه‌ش بۆته‌ مانشیَتی رِۆژنامه‌كه‌.







 

سه‌ره‌تا